Galixfera.com o portal galego de información e servicios

Fronte de esquerdas e movementos sociais

Etiquetado en : Política , Movementos sociais
Publicado: 29-07-2013
|

Creo que hai unha confusión tremenda na esquerda sobre cal é a razón de ser dos movementos sociais nunha situación de crise como a que estamos a vivir. Na miña humilde opinión, a función dos movementos sociais é a de facer que se visualicen problemas sectoriais que,de non ser pola insistencia nas súas protestas e accións, quedarían ocultos e fóra da axenda do debate político e cidadán. Tamén teñen outra función, polo menos algúns deles,(cada movemento é un mundo e non se pode meter a todos no mesmo saco), e non é outra que a do empoderamiento cidadán, é dicir,que o cidadán perciba que desde a loita colectiva é capaz de impor a súa axenda a uns políticos que parecen estar nas minchas. Pero ata aí, e só ata aí,chega o seu percorrido.Iso foi o que pasou,por exemplo,co tan manido 15M,que conseguiu que unha sociedade aletargada por anos de bonanza e afastamento da política espertase do seu letargo e fose consciente dos problemas á que as políticas neoliberais conducían á sociedade de todo o sur de Europa.O 15M,mais que un movemento ou unha organización, habería que cualificalo como un estado de ánimo que cristalizou nun acto de protesta espontáneo, unha faísca que prendeu unha mecha,a da indignación. Pero alargalo mais que iso é tentar estirar unha corda que non dá mais de si. O percorrido do 15M,a fase da indignación,xa pasou,xa cumpriu a súa función. Agora toca pasar á seguinte fase,da indignación ao compromiso,como bién decia Hassel,e o compromiso non é outro que a construción da alternativa política,e nesa fase,o 15M xa non ten nada que facer.Os que a día de hoxe seguen reclamendo para si a marca 15M pouco ou nada teñen que ver con aquelas masas cidadás que ocuparon rúas e prazas no verán de hai dous anos.O 15M era só semente,e o tempo fixo que a semente se transformase en planta e en froito.Os que se empeñan en seguilo mantendo como semente equivócanse e os sectores da esquerda que lle seguen dando representatividade equivócanse tamén.

Un caso claro de empoderamiento cidadán foi o da PAH.Cando a formamos na miña cidade fai mais dun ano eramos catro activistas dos que ningún tiñamos hipoteca.Non comezaran os desafiuzamentos e a xente estrañábase cando nos vía concentrarnos á porta dos bancos.Cando nos chegaron os primeiros casos,o problema que tiñamos era que os afectados querían quedar no anonimato,sentían vergoña da súa situación.Aos poucos,grazas á visualización que fixemos do problema dos hipotecados,a xente foi perdendo a vergoña,deixou de sentirse culpable para sentirse vítimas e reclamar con luz e taquígrafos os seus dereitos.A dia de hoxe,ás asembleas da PAH da miña cidade asisten sempre mais de cién persoas,case todos afectados.Ese é o gran triunfo da PAH,o cumprir a súa función: facer visible un problema que a vergoña mantiña oculto,facer posible o apoderamiento cidadán,o sentido de colectividade.Porque esa e non outra é a función da PAH.O resto, a solución ao drama dos desafiuzamentos e o problema da vivenda,só pode vir de mans da alternativa política,como claramente demostrou o desprezo do goberno cara ao seu ILP.

Algo parecido podemos dicir das diferentes mareas,polo menos,coas dúas mais importantes.Tanto a marea verde como a marea branca han conseguido pór encima da mesa os problemas derivados dos recortes e a privatización tanto do ensino público como da sanidade.Con todo,teño que dicir que son ata certo punto crítico con estes dous movementos,pués non souberon conseguir o nivel de empoderamiento cidadán que si conseguiu a PAH.Non conseguiron transmitir a imaxe,a menos non o fixeron na súa totalidade,de que os recortes en sanidade e educación a quen afectan e preocupan é aos seus usuarios,que ven minguados o seu dereito a unha sanidade e educación públicas,universais e de calidade,dando mais bién a imaxe dunha protesta de tipo laboral,é dicir,de perda de dereitos laborais dos profesionais da sanidade e a educación,unha imaxe inadecuada que xa foi habilmente utilizada polo goberno da Comunidad de Madrid para desprestixiar o movemento e que corre o perigo de derivar nunha especie de novo sindicalismo corporativo,algo que non entraba nos obxectivos das mareas.É o problema de non elixir as tácticas adecuadas para as protestas.Organizar concentracións de persoal sanitario ás portas dos hospitais ás 11 da mañá dun día de semana non é a mellor maneira de implicar ao resto dos cidadáns nunha protesta que é de todos,e non só dos profesionais implicados mais directamente.Doutra banda,tamén é criticable a incapacidade das mareas por estenderse ao longo e ancho do territorio nacional,o que lles resta representatividade e que poidan considerarse verdadeiro movementos sociais,quedándose practicamente reducidas á Comunidad de Madrid,,igual que lles resta representatividade o feito de non ser capaces de coordinar as súas diferentes loitas,xa que as famosas Mareas Unidas ou Marea Cidadá non son en absoluto unha coordinadora das diferentes mareas,sinó un mais dos centos de grupos cidadáns que se organizan ao redor dun muro de facebooc ou dunha reunión de escasa ou nula representatividade real.

Pero á marxe dos acertos e erros que se puideron cometer ou que se sigan comentiendo,é lóxico que os movementos sociais haxan xurdido de loitas sectoriais,pués esa é realmente a súa tarefa,visualizar os problemas sectoriais,polos en primeira liña da axenda política,pero cando a estas alturas,os problemas sectoriais están mais que visualizados porque os recortes son unha realidade tanxible e visible ata polo mais chosco,e chega a fase de buscarlles solucións,é cando nos temos que reformular a función dos movementos sociais.Segue tendo sentido mobilizarnos por problemas sectoriais mais que coñecidos de todos e que o goberno non ten ningunha intención de resolver,aínda que as rúas aláguense de xente dia si e dia tamén, a non ser que cambiemos o goberno? E é aquí e agora onde se barallan as diferentes opcións que se debaten insistentemente nestes últimos tempos,e que poderiamos resumir en tres ideas diferentes:

1º que os movementos sociais transfórmense nunha alternativa electoral do tipo Movemento 5 Estrelas de Beppe Grilo.

2º que os movementos sociais intégrense como tales,coas súas siglas e capacidade de mobilización correspondentes nunha gran fronte electoral e de protesta cidadá xunto aos partidos da esquerda transformadora e antineoliberal.

3º que a esquerda transformadora e antineoliberal agrúpese nunha Fronte de Esquerdas e se dote dunha estrutura mais ampla e participativa que a dun partido político,unha estrutura tipo movemento cívico-político,que permita aos activistas sociais que adquiran conciencia política,(que non son todos) incorporarse e participar no devandito movemento,que non só tería carácter electoral,sinó tamén de organización da mobilización cidadá,dotando a esta dun carácter político e alternativo do que ata agora carece.

A primeira opción é a que defenden os sectores que se han autonombrado posuidores das xenuínas esencias do 15M primigenio e que se atribúen para si a marca do movemento.O seu ideario baséase no antipoliticismo puro e duro,o populismo demagóxico e o democratismo sen contido social de ningún tipo,haciéndo incapié en simples cuestións metodolóxicas.Persoalmente,cáusanme auténticos calafríos,pués o seu simplista maneira de ver os problemas só pódenos levar a canellóns sen saída que á súa vez son o camiño mais curto cara a solucións de tipo tecnocrático que eles nin sequera ocultan,pués son famosas as súas propostas do tipo de que os partidos e as ideoloxías son cousa do pasado e que os ministros deben de chegar ao goberno aprobando unhas oposicións da materia que vaian xestionar.Medo danme.

A segunda opción,que os movementos sociais intégrense con armas e bagaxes nunha gran fronte de esquerdas xunto aos partidos da esquerda transformadora,é a que mais de moda está ultimamente entre a progresía e certos sectores da prensa que nos insisten machaconamente nela.Eu,persoalmente,considéroa un erro de vulto que nos vai a facer perder un tempo precioso que non temos.Dá a sensación de que non aprendemos nada das loitas destes dous últimos anos nin das funcións e evolución dos movementos sociais.Primeiro,os movementos sociais están deseñados para a protesta,que tivo a súa razón de ser,non para a construción dunha alternativa política,que é o que toca agora.Por unha banda séguese sobredimensionando movementos como o 15M ou DRY ou Plataforma 25S Rodea o Congreso,coma se o tempo detívose, confundíndoos con organizacións coas que se poida chegar a acordos e pactos,cando en realidade son movementos hetéreos dos que a día de hoxe apenas queda nada,e chegar a un acordo cun suposto 15M ou un suposto DRY levaríanos a que ese acordo sería denunciado e rexeitado ao día seguinte por outro 15M ou por outro DRY.Hai tantos 15Ms ou DRYs como xente que se reclama seguidor desas siglas.Ademais,preténdese que organizacións sociais que están en plena vixencia,como a PAH ou as famosas mareas,(insisto,as mareas só existen en Madrid e pouco mais) declárense publicamente a favor dunha alternativa política concreta,neste caso a fronte de esquerdas,cando son movementos que están formados por xente de todo tipo e condición.O que sexan cidadáns con conciencia social sobre determinados temas non implica necesariamente que teñan conciencia política de esquerda transformadora.Onde está escrito que a alguén de dereitas de toda a vida ou votante do PSOE ao que o banco vaia a desafiuzar ou se quedou sen bolsa para os estudos dos seus fillos téñase necesariamente que facer de esquerda antineoliberal?.Haberá quen lle bote a culpa a Zapatero ou á pertinaz seca,pero non necesariamente ás politicas neoliberais.E do que se trata é de crear unha fronte claramente antineoliberal.Si non fose así,xa temos ao PSOE.

A terceira opción,a constitución dunha gran fronte de esquerda antineoliberal que se constitúa como movemento civico-político,que sirva tanto como referente electoral como organizador da mobilización cidadá e catalizador da indignación é da que menos se fala pero na miña opinión,é con diferenza a mais interesante e a mais factible.É mais,si deixásemos de perder o tempo con ocorrencias de todo tipo e concentrásemonos/concentrásemosnos nela,poderiámola pór en marcha nun curto espazo de tempo,comezar xa a mobilizarnos por ela e cambiar o mapa político do país nas próximas eleccións municipais onde,si conseguísese un buén resultado,talvez tivésemos a forza suficiente para,a través da mobilización organizada e con obxectivo único e claro,conseguir a dimisión do goberno e a convocatoria de novas eleccións xerais.
En Galicia,con AGE,a pesar do moito e importante que falta por facer,creo que é onde mais adiantada levamos esa opción.A esquerda transformadora mais representativa,(a federación galega de EU,un amplo sector do nacionalismo de esquerdas e o incipiente movemento ecosocialista), soubo unirse nunha plataforma electoral que non só cultivou éxito nas eleccións autonómicas,a pesar de ser montada aprisa e correndo,sinó que xerou ilusión entre a cidadanía,visualización de que unha alternativa á vella política é posible e pode triunfar e unhas espectativas electorais de futuro que,segundo ultímalas enquisas,están a piques de convertela na segunda forza política deŽGalicia,por diante do PSOE e xusto por detrás do PP,ao que lle arrebataría a maioría absoluta conseguida fai só uns poucos meses,algo que resulta moi significativo.

Pero non nos enganemos.AGE non é mais,a día de hoxe,que unha coalición electoral construída desde arriba,con intelixencia e xenerosidade,pero desde arriba,Dista moito de ser o movemento civico-político aglutinador do descontento social ao que ten que aspirar a ser.Como conseguilo?.Esa é a pregunta do millón que se tenta resolver nas asembleas abertas de Esquerda Unida,de Anova , de Espazo Ecosocialista ou de Equo.E non só dentro deses partidos que compoñen a coalición,sinó tamén,e iso é o importante,fóra deles,entre os seus votantes,entre os seus simpatizantes,que aos poucos están a formar un tecido de apoio aínda sen estruturar pero que se respira no ambiente.De feito,varios grupos de simpatizantes de AGE que non forman parte de ningún dos partidos da coalición están a traballar xa de forma autónoma.

Que pasos débense de seguir para que AGE convértase definitivamente no movemento civico-político aberto e aglutinador ao que se poidan incorporar os activistas sociais que adquiran conciencia política?.Na miña opinión,necesítanse dous pasos,un desde abaixo e outro desde arriba.Os simpatizantes de AGE deben de seguir organizando grupos locais de apoio e deben de presionar nas asembleas abertas dos partidos que forman a coalición para que se creen unhas estruturas organizativas propias de AGE como tal,á marxe das dos propios partidos,unhas estruturas abertas e participativas,estruturas de movemento,non de partido,baseadas nas asembleas locais e en coordinadoras,en traballo tanto en rede como presencial,para que todo aquel que desexe colaborar con AGE poida facelo sen ter que afiliarse a ningún dos partidos que a compoñen,que poidan participar e presentarse con plenos dereitos tanto na elección da dirección do movemento como nos seus candidatos electorais.E ese movemento civico-político que se forme non pode ser simplemente un grupo de aplaudidores dos deputados no parlamento,sinó que ten que tomar iniciativas de mobilización cidadá,porque é hora xa de que a mobilización deixe de ser unha simple protesta sectorial sobre un problema concreto ou outro e convértase na forza na rúa que leve polo aire ao poder político á nosa alternativa.E por arriba,hai que ter verdadeira vontade política de pór en marcha esas estruturas de movemento,deixar de marear a perdiz sobre que tipo de relación hai que manter cos movementos sociais,deixar que estes teñan a súa dinámica propia sen interferencias políticas e tratar de gañar para a alternativa aos seus activistas mais concienciados, que terán que construír a nova xeración de políticos que este país necesita como auga de Maio.

Agora bién,é trasladable o modelo AGE ao resto de España?.Hai que recoñecer que en Galicia temos varias circunstancias ao noso favor.Por unha banda,quizais teñamos a federación de Esquerda Unida mais intelixente de toda España,unha xeración de mozos políticos que souberon desprazar sen tensións á vella garda do PC e que desde sempre foron moi activos no mundo dos movementos sociais,que coñecen bién.Por outro,temos un amplo sector da esquerda nacionalista que,nun exercicio de intelixencia colectiva que para si quixesen outras forzas parecidas noutras nacionalidades,tiveron a lucidez estratéxica de antepor a emerxencia social que vivimos á cuestión da identidade nacional,sen renunciar nin moito menos a ela,pero colocándoa no xusto lugar que estratexicamente lle corresponde a día de hoxe,e contamos tamén cun movemento eco socialista de novo cuño que sabe abrirse camiño intelixentemente sen caer no fácil discurso verde desclasado e de deseño.

A pregunta é,cando falamos dunha gran fronte que una a todas as esquerdas á marxe do PSOE,de que esquerdas falamos?Que hai á esquerda do PSOE,á parte de EU,que estea disposta a participar nunha fronte civico-político deste tipo?Falamos de partidos con certa implantación social,por minoritarios que sexan,ou de simples ensaladas de siglas que non representan a ninguén e que non son mais que grupos de amíguetes ou muros de facebooc?Falamos deses partidos que non creen nas eleccións porque se consideran a quintaesencia do purismo revolucionario?Toda o que está á esquerda de EU suma ou hai forzas que mais que sumar,restan?.Esas son as preguntas que nos temos que facer e que temos que responder para empezar a traballar,porque simplemente o enusiasmo puro e duro,sen organización,como bién lémbranos a historia,é o camiño mais curto cara a derrotas moi difíciles de superar.
Alejandro Blanco
Alejandro Blanco
Vigo, 1961.Durante a transicición,mentres estudaba o bacharelato no conflitivo Instituto de Coya, militou nas mocidades da LCR. Con dezasete anos comezou a traballar como autónomo no sector dos materiais de construción e interiorismo,ata que a crise do 2008 deixouno no paro. Afiliado ao PSOE no ano 2000,a súa militancia foi de moi baixa intensidade,reactivándose coa creación en Vigo de Esquerda Socialista,no 2011,e abandonando o partido en febreiro do 2012 tras o Congreso de Sevilla que levantou de novo a Rubalcaba á secretaria xeral.Durante o 15m,participou activamente nas mobilizacións e na construción de Democracia Real Xa e a PAH Vigo.Baixomiño.Actalmete non milita en ningún partido aínda que apoia,na medida das súas posibilidades,a construción de AGE como movemento civico-político.