Galixfera.com o portal galego de información e servicios

Nova clase obreira, vello sindicalismo e novas formas de organización

Etiquetado en : Política , Economía
Publicado: 24-08-2013
|

Hai unha clara tendencia entre amplos sectores da esquerda e do sindicalismo alternativo, tan anticuado e obsoleto como o maioritario, en culpar do desapego que os traballadores teñen cara aos sindicatos ao seu burocratización. Na miña opinión, ese é unha análise simplista que non profunda en absoluto na esencia do problema, que non é outro, fundamentalmente, que a falta de actualización das vellas e trasnoitadas estruturas sindicais á realidade da nova clase obreira postfordista xurdida á calor do neoliberalismo. A desindustrialización provocada polo traslado de empresas a países sen lexislación laboral e con soldos esclavistas fixo desaparecer case por completo á gran industria, celeiro clásico de afiliados aos sindicatos, e a atomización do mundo do traballo en múltiples pequenas empresas e falsos autónomos fan completamente obsoletas as vellas estruturas sindicais baseadas en ramas industriais. O sindicalismo hai moito tempo que se tiña que organizar por ámbitos laborais. Por exemplo, nun centro comercial ou nun polígono industrial hai miles de traballadores repartidos en centos de empresas de todo tipo. A maioría delas apenas pasan da media ducia de empregados, polo que nin sequera levan a cabo eleccións sindicais. Deberían de elixirse representantes sindicais por cada centro comercial ou por cada polígono industrial, á marxe da actividade que desenvolva cada unha desas empresas. Pero non sucede así, polo que nos atopamos con que o sindicalismo non conseguiu chegar a eses traballadores, que a día de hoxe son a maioría, e ao non facelo fracasou na maior e máis importante das súas funcións: O empoderamiento dos traballadores, o sentido de colectividade que é o que ao final, crea a conciencia de clase imprescindible para defenderse dos abusos das patronais. E iso sen esquecer o esquecemento total e absoluto que as centrais sindicais han tido e seguen tendo cara aos traballadores desempregados, que son cada día máis, e aos que se abandonou á súa sorte, sen ningunha organización que lles permita empoderarse, seguirse sentindo parte da clase traballadora e manter a súa dignidade e a súa conciencia de clase. Só hai que botar unha ollada aos cursos que ofrecen os sindicatos para darse conta de que estes van dirixidos, na súa gran maioría, a traballadores con emprego, cando podían ser unha magnífica oportunidade para manterse en contacto con estes traballadores sen traballo, aínda que eses cursos non lles valesen para outra cousa.

Isto lévanos directamente ao outro gran problema que se lle achaca aos sindicatos: O seu claudicación ante as patronais e o sistema económico capitalista que as sustentan. Disto tamén se lle bota a culpa á burocratización sindical, pero na análise esquécense varias cuestións. Unha delas é que existen sindicatos que non están burocratizados, pero que tampouco atraen aos traballadores, debido quizá ao seu discurso revolucionario. Non nos esquezamos que os sindicatos son de seu organizacións pactistas e reformistas, (esa é a súa razón de ser, negociar coas patronais melloras laborais) e non unha vangarda revolucionaria como pretenden algúns. E isto non é un problema de agora, senón de sempre. Xa Rosa Luxemburgo,no seu texto “Folga xeral,partido e sindicatos” alertaba, a principios do século XX, da perigosa tendencia do SPD alemán a facerlle seguidismo aos sindicatos nas súas posturas reformistas, alertando de que os sindicatos eran o que eran, organizacións reformistas que querían obter beneficios para os traballadores dentro do sistema, pero que a función do partido era outra: A de construír unha alternativa ao sistema, polo que era importante convencer aos sindicatos de que seguisen ao partido, e non ao revés.

Todo isto agravouse coa irrupción do neoliberalismo, do postfordismo e da atomización e precarización do mundo do traballo. Ante o continuo peche de empresas e o aumento da precarización, os escasos obreiros industriais e funcionarios, aqueles que forman a masa de traballadores sindicados, fixéronse tremendamente conservadores e néganse a participar en calquera loita que poña en risco os seus dereitos elementais, convertidos, a día de hoxe, en auténticos privilexios. O sindicalismo fíxose corporativo, é dicir, preocúpase de manter o status dos traballadores en activo, ou polo menos perder o menos posible, pero é inútil esperar a que esixan máis. Tratar de que os sindicatos asumisen consignas como a da repartición do traballo resulta impensable. Os que antes se consideraban a “vangarda da revolución”, a día de hoxe son a maior das súas rémoras. E con respecto aos traballadores precarios, imposibles de empoderar a través dunha organización xa que non poden adquirir espírito de colectividade, (hoxe traballan nesta empresa, mañá noutra, pasadomañá están desempregados), pouco pódeselles pedir, xa que o seu traballo está permanentemente pendente dun fío.

Isto teríanos que facer reflexionar cando lanzamos alegremente consignas como a folga xeral, unha ferramenta de loita moi útil durante o capitalismo industrial e fordista, pero talvez completamente inútil a día de hoxe, cunha lexislación laboral que permite o despedimento ao primeiro de vez. Os escasos traballadores industriais negaranse a ela, e a gran masa de traballadores precarios non se atreverán a facelo. Non se lles pode pedir que se convertan en mártires. É fundamental deseñar novas formas de protesta que non impliquen unha folga xeral, na miña opinión, condenada ao fracaso, e os fracasos son moi difíciles de superar. Así como buscamos novas formas de facer política, así tamén hai que buscar novas formas de loita.

Pero sobre todo, habemos de ter en conta que estamos ante un problema político, o capitalismo na súa vertente mais despótica, o neoliberalismo, non ante un problema laboral, e que é a política e os movementos políticos, e non os sindicais, os que han de organizar a loita e dar solución aos nosos problemas.

É por iso que creo tan fundamental articular dunha vez por todas ese novo movemento político,(e digo movemento, non partido) que sirva tanto como referente electoral como organizador da mobilización e catalizador da indignación popular. E aquí é onde vexo grandes discrepancias, aquí é onde vexo un descoido xeneralizado da esquerda, incapaz de atopar o equilibrio entre os ensinos do método de análise marxista e o embobamiento en que nos sumiu o postmodernismo imperante nos últimos tempos. Estamos a caer no erro de considerar á sociedade civil como un suxeito antagónico a algo, neste caso, á caste política e ás oligarquías, esquecendo que a sociedade civil por si mesma non é antagónica a nada, senón que é dentro da sociedade civil onde se producen os antagonismos. A sociedade civil é heteroxénea, e non teñen os mesmos intereses o traballador explotado que o empresario explotador, o obreiro desafiuzado que o banqueiro desahuciador, e todos eles forman parte da sociedade civil. Non caiamos no discurso dos Mario Conde, Rosa Díaz ou Beppe Grilo.

Ás veces teño dúbidas de si o 15M serviu para avivar conciencias ou para diluílas como un azucarillo nunha cunca de café. Aumentou o nivel de mobilización, certo, pero foi tan mal utilizado, sen dotalo de obxectivos claros, sobresaturándolo, (xorden nas redes multitude de plataformas e iniciativas de dubidosa implantación real, mesmo sobredimensionadas pola esquerda, outro gran erro, que se pasan o día convocando mobilizacións coma se fosen verbenas) que xa chegamos ao momento da saturación e o esgotamento. A multitude, ese concepto que puxo tan de moda Toni Negri, e que vimos mobilizarse en España e noutros puntos do mundo, (hai pouco en Brasil) é un pito sen cabeza que anda e anda ao redor de si mesmo ata desangrarse e morrer, (sóbrannos exemplos prácticos para comprobalo). É imprescindible darlle xa, dunha vez por todas, un carácter marcadamente político á mobilización popular, que xa está a dar claros síntomas de esgotamento. Non podemos seguir a remolque de todas as ocorrencias que xorden a través das redes e que parece que teñen o monopolio da mobilización, á parte das “procesións de bandeiras e globos” organizadas polos sindicatos no seu patético intento de convencernos de que non están máis mortos que unha momia.

O movemento político que construamos ten que ser moito máis que unha simple coalición electoral que presentar a unhas eleccións, ten que ser moito máis que un compadreo circunstancial entre partidos, partiditos e partidetes. E non se trata de unir ás siglas dos partidos tamén as siglas dos movementos sociais, (insisto, moitos deles sobredimensionados por certos sectores dela esquerda), como pretenden devanditos sectores da esquerda. Iso sería un erro de vulto, á parte de crear tensións internas insuperables dentro dos propios movementos sociais e volver pór sobre a mesa do debate a tan manida manipulación da esquerda.Temos que ser capaces de construír un gran movemento cívico-político con estruturas abertas e flexibles que permita a participación deses activistas que, dende o traballo nas organizacións sociais, adquiran conciencia política. Esa é a verdadeira relación que debe de ter a alternativa política cos movementos sociais, esa e non outra, esa e non a absurda e imposible idea de integrar as súas siglas nunha fronte política. Canto antes teñamos isto claro, antes deixaremos de dar paus de cego repetindo como papagaios a expresión “unidade da esquerda política coa esquerda social” sen saber en realidade o que iso significa.

E para facelo, non podemos permitirnos o luxo de tirar pola borda todo o construído ata agora. A historia da loita contra as inxustizas sociais non comezou o 15 de Maio de 2011, xa viña de moi atrás. Non caiamos no erro da autoflagelación da esquerda, no erro de pensar que todo o feito ata agora está mal feito e que temos que empezar de cero. Cando ouzo dicir a moitas persoas de esquerda, mesmo supostos intelectuais de prestixio, que a esquerda debe de aprender da “democracia interna” e da “horizontalidad” dos novos movementos sociais, pónseme os pelos como escarpias. E por unha sinxela razón: Denotan un descoñecemento total de como funcionan en realidade eses movementos que, na miña opinión, pouco téñennos que ensinar aos que sempre cremos na necesidade da democracia interna dos partidos e combatemos desde dentro deles aos burócratas, arribistas e aproveitados.

Por iso non confío en absoluto en todas as ocorrencias que pretenden crear algo totalmente novo e desde abaixo. Vivimos na sociedade na que vivimos, non na que nos gustaría vivir, e non podemos esquecer que é unha sociedade onde se impuxo desde hai moito tempo o concepto que tan ben nos explicaba Gramsci de hexemonía burguesa, a súa escala de valores a través dunha educación productivista, duns medios de comunicación ao seu servizo. Somos unha sociedade que renunciou durante decenios a facer política, entregando os partidos a mans de arribistas, lameculos e estómagos agradecidos, unha sociedade que ata fai moi pouquiño críase clase media simplemente porque podía sacar diñeiro do caixeiro co cartón de crédito que o banco lle deu tan “xenerosamente”, temos unha mocidade moi preparada en profesións técnicas pero sen a máis mínima cultura política, (ler no facebook debates entre mozos activistas sociais resulta moi deprimente e xa non digamos asistir a unha asemblea dalgunha plataforma cidadá). Esa é a realidade que temos, gústenos ou non nos guste, e desde esa realidade, tentar construír algo desde cero e desde abaixo suporía que acabariamos todos calvos antes de que algo útil xurdise de aí. Eu non creo no concepto leninista de partido vangarda, pero é evidente que hai persoas, as menos, máis concienciadas que outras, con certa experiencia política, (coidado, non confundir experiencia política con experiencia institucional) e creo que son esas persoas, a partir dos partidos existentes ou que haxa que construír, as que teñen que tomar a iniciativa, tirar do carro, construír as estruturas do movemento e botalo a andar. Será entón cando o resto da xente integrarase e participará. Non nos esquezamos de dúas cousas fundamentais: O movemento político perfecto non existe, (nin existirá) e o movemento faise andando, non esperando a que xurda da nada. Será a iniciativa e a participación na loita o que o faga crecer. É un erro pretender que xurda dunha chistera coma se fose o coello dun mago.

E para terminar, a importancia do movemento consiste en construír contrahegemonía, e iso conséguese a través da participación cidadá na mobilización, na creación de redes solidarias, en toda a multitude de formas de empoderamiento cidadán, e iso debe de traducirse en votos á alternativa, por iso ten que ter un referente electoral claro. Son os partidos os que teñen que ter a iniciativa de crear as estruturas do movemento, pero non nos esquezamos que é máis importante construír o movemento que construír un partido máis ou un partido menos, dunha tradición ou doutra.
Alejandro Blanco
Alejandro Blanco
Vigo, 1961.Durante a transicición,mentres estudaba o bacharelato no conflitivo Instituto de Coya, militou nas mocidades da LCR. Con dezasete anos comezou a traballar como autónomo no sector dos materiais de construción e interiorismo,ata que a crise do 2008 deixouno no paro. Afiliado ao PSOE no ano 2000,a súa militancia foi de moi baixa intensidade,reactivándose coa creación en Vigo de Esquerda Socialista,no 2011,e abandonando o partido en febreiro do 2012 tras o Congreso de Sevilla que levantou de novo a Rubalcaba á secretaria xeral.Durante o 15m,participou activamente nas mobilizacións e na construción de Democracia Real Xa e a PAH Vigo.Baixomiño.Actalmete non milita en ningún partido aínda que apoia,na medida das súas posibilidades,a construción de AGE como movemento civico-político.